Duurzame inrichtingen in Rijsel

Op 15 mei 2006 trok een Brusselse delegatie op studiebezoek naar Rijsel. Een goede gelegenheid om kennis te maken met enkele goede praktijkvoorbeelden van deze Franse stad, in het bijzonder wat de herinrichting van enkele plaatsen betreft.


Standplaats voor schone bussen

Op de site Pierette in de gemeente Sequedin bevindt zich het Centre de Valorisation Organique en een standplaats voor bussen die op biogas rijden. Sinds 1999 gebruikt Rijsel bussen die aangedreven zijn op gas. Momenteel rijden er een honderdtal op methaangas dat vrijkomt bij de fermentatie van het slib uit het zuiveringsstation. Op termijn zal de standplaats van Sequedin plaats bieden voor 150 schone bussen die rijden op biogas dat afkomstig is van het centrum dat in aanbouw is op een steenworp van de huidige standplaats.

Een cultuurbad


Het gemeentelijk zwembad van Roubaix, een art deco pareltje, biedt onderdak aan het Musée d'Art et d'Industrie van de stad. Het werd gebouwd tussen 1927 en 1932 door de architect Albert Baert en bood de arbeiders ontspanningsmogelijkheden volgens het toen populaire devies "een gezonde geest in een gezond lichaam". In 1985 ging het zwembad om veiligheidsredenen dicht. In 1990 keurde het lokale bestuur en de Franse overheid voor musea de transformatie van het zwembad tot cultureel centrum goed. Er werd een internationale jury samengesteld, die koos voor het project van architect Jean-Paul Philippon. De werken namen drie jaar in beslag, van 1998 tot 2001.

De oude ingang van het zwembad langs een klein straatje werd afgesloten. De ingang van het gebouw ligt nu aan een plein dat omzoomd is met nieuwe woongebouwen, vlak bij de hoofdstraat van de stad. Een oude gevel van een textielfabriek werd omgebouwd tot ingang van het museum. In het nieuwe architecturaal ensemble vormt het zwembad uiteraard de kern van het museum. De voornaamste elementen werden bewaard: in de kleedhokjes, de badzalen en de douches vindt men nu de kunstcollecties uit de 19 de en 20 ste eeuw. Het museum is zo populair dat sommigen het beschouwen als het symbool van de heropleving van Roubaix. Het zoeken naar een nieuwe bestemming van gemeentelijke zwembaden komt ook in Brussel vaak ter sprake (Een goed voorbeeld daarvan is de omtovering van het oude zwembad van Vorst tot "artistieke broedplaats" beheerd door de vzw Krul) …

Een alternatief cultuurcentrum


Het betonnen gebouw van Condition publique werd in 1902 in gebruik genomen voor de bewerking van wol en zijde. Het gebouw is bedekt met terrasdaken en vormt een lange overdekte straat die verschillende ruimtes met elkaar verbindt. Tot 1998 zaten er bedrijven in, maar nu is het een "alternatief" cultureel centrum, een soort recyclart, waar tentoonstellingen en concerten plaatsvinden en artiesten wonen.

Een tuin die uit het niets ontstaan is

Over een oppervlakte van 2.000 m² heeft de natuur een tuin gecreëerd op de terrasdaken van Condition publique. De aarde is er zonder menselijke tussenkomst ontstaan in de loop der jaren. Ze is ontstaan uit stof vanuit de stad, dode bladeren, zon en regen. Sinds 2001 werkt een botanicus op het terras om een volledige inventaris te maken van de planten. In 2003 werden werken uitgevoerd om de daken opnieuw waterdicht te maken en werden planten en aarde verplaatst en in bijna 300 zakken opgeslagen. Toen die in 2004 teruggebracht werden, verminderde de oppervlakte van de terrassen lichtjes. Deze hangende tuin bestaat uit twee verschillende terrassen: een tuin die eenmaal per maand openstaat voor het publiek en een plaats voor wetenschappelijke observatie en conservatie.

Groen, groen grasje


In de loop van de jaren 90 telde Rijsel minstens 15 m² natuur per inwoner Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest heeft 2.779 ha openbare groene ruimte, zijnde meer dan 17 % van het totaal oppervlak of nog 29 m² per inwoner (bron: www.igbebim.be)). De overheden hebben een handvest ondertekend voor de uitvoering van het groen richtschema. Het groene richtschema is de Rijselse tegenhanger van het Brusselse groene netwerk. Het doel is een groene kroon aan te leggen met uitgestrekte groene ruimten (waaronder het Parc de la Deûle), ecologische verplaatsingsassen aan te bieden en bij te dragen tot de terugkeer van de natuur in de stad) voor de aanleg van een groene kroon. In Santes, ten zuid-westen van Rijsel, zal voor het parc de la Deûle, één van de schakels uit het schema, 600 hectaren redelijk verwaarloosde natuur aan de rand van de Deûle schoongemaakt moeten worden. De eerste fase heeft betrekking op 350 ha tussen Santes, Wavrin en Houplin Ancoisne. De internationale wedstrijd voor de heraanleg van dit stuk natuur werd gewonnen door de Fransman Jacques Simon en de Belg Jean-Noël Cappart.

"Mosaïc – le jardin des cultures" is een onderdeel van het park. Het kwam tot stand door de transformatie van een ecologisch sterk beschadigd terrein tot een landschapsparking met 800 plaatsen over nagenoeg 12.000 m². Bij de inrichting van de site werd gestreefd naar het gebruik van aangepaste materialen gezien de kwetsbaarheid van de site en het esthetische aspect werd ingevuld met een overvloed aan planten. Tijdens de werken werd de geluidshinder voor de omwonenden zo goed mogelijk binnen de perken gehouden: de nabijgelegen waterweg werd gebruikt voor het transport van 25.000 ton materiaal per schip.

Van paardenstal tot technisch centrum

Een ander voorbeeld van rehabilitatie met hoge milieuwaarde (HQE): de paardenstallen van Mosaïc werden omgebouwd tot technisch en administratief centrum voor het team dat zorgt voor het onderhoud van het park.

HQE (Haute Qualité Environnementale) is de Franse benaming voor ecologische architectuur. Het gaat niet om een label, maar om een referentie. Het stelt een werkmethode voor projecten voor. Het merk HQE is geregistreerd door de vereniging met dezelfde naam. Er bestaan vergelijkbare methodes in de Verenigde Staten, in het Verenigd Koninkrijk (Green Building) en in Duitsland (Ökobau).

HQE is een vrijwillig initiatief, gebaseerd op het verantwoordelijkheidsgevoel van de betrokkenen, in de eerste plaats van de opdrachtgever. Het biedt een gezamenlijke taal (14 doelstellingen) die de milieukenmerken van een gebouw duidelijk beschrijft zodat alle betrokkenen de doelstellingen kennen (zie www.assohqe.org). Het oude gebouw van het park aan de Deûle werd gerenoveerd met de 14 doelstellingen van de HQE voor ogen.

De 14 doelstellingen van de HQE (hoge milieuwaarde)

De impact op het extern milieu beperken

Eco-bouw

1. Harmonieuze relatie van de gebouwen met hun onmiddellijke omgeving
2. Geïntegreerde keuze van de bouwprocédés en -producten
3. Werken met weinig hinder

Eco-beheer

4. Energiebeheer
5. Waterbeheer
6. Beheer van het afval van de activiteit
7. Beheer van het onderhoud

Streven naar een bevredigend intern milieu

Comfort

8. Hygrothermisch comfort
9. Akoestisch comfort
10. Visueel comfort
11. Olfactorisch comfort

Gezondheid

12. Gezonde ruimten
13. Gezonde lucht
14. Gezond water

Meer info : www.assohqe.org



Een boerderij voor milieu-educatie

De renovatie van de boerderij Ferme du Mont in Halluin is symbolisch. Dit vierkantige gebouw uit het begin van de 20 ste eeuw werd omgetoverd tot culturele en ontspanningsruimte met als voornaamste doel milieu-opvoeding. De rehabilitatie verloopt in twee fasen: eerst komt de renovatie van de boerderij, met o.a. een bruine kroeg, een tentoonstellingsruimte en een dierenruimte; in de tweede fase komt er een uitbreiding door de bouw van een zaal voor huwelijken, seminaries en colloquia om de site financieel leefbaar te houden. Bij de rehabilitatie werden de 14 doelstellingen van de HQE hoog in het vaandel geschreven. Men heeft bij voorbeeld gezocht naar natuurlijke en recycleerbare materialen die geen enkele weerslag hebben op de gezondheid (vlaswol, kalk, …). Tijdens de werken werd er gestreefd naar recuperatie en hergebruik van materialen. Het milieuvriendelijke beheer van de boerderij zorgt voor een laag energieverbruik: recuperatie van regenwater voor het onderhoud van de dieren, ventilatie met dubbele stroom, dubbele beglazing, zonnecollectoren, …

MEER INFO

- Website van de Franse vereniging HQE : www.assohqe.org

- Publicatie « Les écuries du parc de la Deûle – d’anciennes écuries à un centre technique en passant par la HQE » kan gedownload worden op www.lillemetropole.fr > Cadre de vie > Le développement durable > La haute qualité environnementale > Un exemple de réhabilitation HQE

- Boerderij Ferme du Mont in Halluin : www.lille-metropole-2015.org/ADU/travaux/enm/fermedumont.pdf

- Website van het musée d’Art et d’Industrie de Roubaix : www.french-art.com/musees/roubaix

- Website van het cultuurcentrum Condition publique : www.laconditionpublique.com




« Terug

Auteur(s)

Philippe MERTENS
Laatste update
06-06-2006
Algemene voorwaarden | RSS | Nuttige links